Numerus fixus | Data science | 350 mio euro noodfinanciering nodig

Numerus fixus nekslag voor datawetenschappen

Geschreven door

Passionned Group is dé specialist in datagedreven werken. Onze bevlogen en ervaren consultants helpen grotere en kleinere organisaties bij de kanteling naar een intelligente, datagedreven organisatie. Om het jaar organiseren wij de prestigieuze prijs voor de Slimste organisatie van Nederland.

Feestelijke ceremonie overschaduwd

De officiële opening van het academische jaar is meestal een feestelijke ceremonie die dit jaar enigszins werd overschaduwd door de inbreng van allerlei belangen- en koepelorganisaties die de spreekwoordelijke noodklok luidden. Met adviesbrieven, knelpuntenanalyses en opiniestukken proberen zij de politici en de publieke opinie te beïnvloeden. Wat is er aan de hand? Een aantal universiteiten heeft aangegeven de studentengroei voor de studie kunstmatige intelligentie en aanverwante studies als data science en business analytics vanwege capaciteitsproblemen niet meer aan te kunnen. Het komt nu aan op out-of-the-box denken.

Het onderwijssysteem piept en kraakt

Afgelopen week zijn de colleges weer begonnen, honderdduizenden studenten hebben, soms nog onwennig, hun weg naar de juiste collegezaal weer gevonden om hun verplichte hoor- en werkcolleges aan een hogere beroepsopleiding of universiteit te volgen. Business as usual, hoor ik jullie denken. Maar volgens de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten (VSNU) piept en kraakt het in de Nederlandse universiteiten. Het stelsel staat onder druk door de toename van het aantal (buitenlandse) studenten en de daarbij achterblijvende bekostiging, door de toegenomen competitie voor onderzoeksgelden en door de verminderde financiering voor vrij en grensverleggend onderzoek.

Het trilemma: kwaliteit, toegang en doelmatigheid

De vereniging schetst in een knelpuntenanalyse het ‘trilemma’ dat bestaat tussen kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatige besteding van publieke middelen. Ondertussen luiden de bèta- en technische opleidingen de noodklok. Als er geen extra middelen beschikbaar komen, zien zij zich genoodzaakt nieuwe studentenstops (numeri fixi) door te voeren, ondanks de grote vraag naar technisch opgeleiden. Een wrange constatering, zeker als je bedenkt dat de Nederlandse overheid ons gedurende de jaren tachtig en negentig voortdurend heeft bestookt met Postbus 51-propaganda.

Verspilde campagnes

Denk aan de campagne Kies exact, waarin middelbare scholieren, en dan met name meisjes, met klem werden aangeraden om exacte vakken te kiezen om later soepel te kunnen doorstromen naar de universiteiten en hogescholen. Ook de grootscheepse campagne waarin meisjes werden opgeroepen om toch vooral te gaan studeren staat bij menigeen nog scherp op het netvlies. Immers, ‘een slimme meid is op haar toekomst voorbereid’, zo is ons jarenlang met tv-spotjes ingepeperd. So far, so good, ook de overheid heeft immers het recht op vrijheid van meningsuiting.

Onderwijs is een quasi-collectief goed

Tegelijkertijd heeft de overheid echter ook een maatschappelijke (economische) verantwoordelijkheid. Als je stelt dat in geval van volledige mededinging de markt op de beste manier kan zorgen voor de productie van goederen en diensten, heeft de overheid daar verantwoordelijkheid waar de markt niet goed werkt. Op deze manier kun je beredeneren dat de overheid verantwoordelijkheid draagt in een aantal gevallen bijvoorbeeld wanneer sprake is van quasi-collectieve goederen, zoals onderwijs. Onderwijs voldoet weliswaar niet aan de definitie van een zuiver collectief goed, maar desondanks vinden we het van maatschappelijk van belang dat de overheid zich met de productie bemoeit.

Tot zover de theorie. De praktijk is zoals vaak weerbarstiger, zoals Daan van Beek ook al in 2007 aantoonde in zijn boek ‘Sturen naar een intelligente overheid’, waarin hij onder andere ‘de mooiste routes’ naar een digitale overheid beschreef aan de hand van diverse interviews. Het concept van De intelligente organisatie, ‘ondernemingen sensitief, slim en snel maken’, kun je uiteraard prima ook op overheidsinstellingen toepassen. Maar dat terzijde. Ik raakte pas echt getriggerd door de hele discussie over de knelpunten in het (wetenschappelijk) onderwijs toen deze zomer de Cyber Security Raad (CSR) de noodklok luidde in een adviesbrief inzake de aangekondigde numeri fixi.

Victor van der Chijs (TU Twente) in de uitzending van BNR over numeri fixi:

De in deze brief beschreven noodsituatie raakt mij zelfs emotioneel. De potentie van ons mooie vakgebied, Business Analytics en alles wat onder deze paraplu valt, dreigt om zeep te worden geholpen als niet alle kansen worden verzilverd vanwege oplosbare capaciteitsproblemen.

Digitale front-runner

Zo heeft een aantal universiteiten aangegeven de studentengroei voor de studie kunstmatige intelligentie en aanverwante studies als data science en business analytics vanwege capaciteitsproblemen niet meer aan te kunnen. “De CSR vindt de invoering van numeri fixi-systemen door een aantal universiteiten een ongewenste en zorgelijke ontwikkeling. Daar ben ik het uiteraard volledig mee eens. “Numeri fixi zijn gewoon een gedrocht”. Volgens de raad beschikt Nederland over een uitstekende uitgangspositie om de economische en maatschappelijke kansen van digitalisering te verzilveren.

Zo is Nederland een land met relatief veel hoog opgeleide mensen en dat is een kans voor de toekomst. Mede daarom wordt ons land door organisatieadviesbureau McKinsey gezien als een van de ‘digital front-runners in Europa ahead of peers in the use of robotics, machine learning and Artificial Intelligence’. De recent door het kabinet uitgebrachte Nederlandse Digitaliseringsstrategie en Nederlandse Cybersecurity Agenda onderstrepen de noodzaak tot een continu hoog niveau van kennis om de ambities van Nederland als dynamische en veilige digitale economie waar te kunnen maken.

Adviezen

De Cyber Security Raad adviseert daarom om op zeer korte termijn noodfinanciering ter beschikking te stellen aan de universiteiten voor extra capaciteit (personeel, locaties en middelen), zodat in september 2019 alle aanmeldingen voor de eerdergenoemde studies ook daadwerkelijk kunnen worden toegelaten. Ook adviseert de raad een multidisciplinair team te formeren dat de universiteiten actief ondersteunt bij het snel vinden van gekwalificeerd personeel en de benodigde middelen. Tot slot heeft de raad geadviseerd beter zicht te krijgen op de veranderende vraag op de arbeidsmarkt en de veranderende studievoorkeuren zodat er een betere balans ontstaat tussen vraag- en aanbod vanuit de opleidingswereld en de arbeidsmarkt.

Zes oplossingen

Ondernemen is vooral denken in oplossingen in plaats van het louter signaleren van problemen. Ook VNO-NCW heeft dat prima begrepen. De werkgeversorganisatie pleit voor een pragmatische aanpak van het probleem.

Je hoeft niet naar Silicon Valley: dezelfde bedrijvigheid vind je in Middelburg…

, zo stellen de werkgevers in hun huisorgaan Forum. VNO-NCW komt met zes oplossingen, waarbij ze een van die oplossingen (meer geld) voor het gemak even buiten beschouwing laten:

  1. Bouw een nieuwe technische universiteit
  2. Verwijs bij afwijzing door naar een andere universiteit, ook algemene met bètastudies in huis
  3. Werk als technische universiteiten meer samen, met technische opleidingen in elke regio
  4. Laat meer studenten ’s avonds en online toe tot opleidingen
  5. Doe bij ruimtegebrek een beroep op het bedrijfsleven
  6. Beschouw het HBO als een volwaardig alternatief

Voorspellende algoritmes

Zelf heb ik uiteraard ook wel enkele suggesties. Er zijn in Nederland uitstekende opleidingsinstituten, waaronder de Passsionned Academy, die praktijkgerichte opleidingen, masterclasses en workshops aanbieden die studenten en werknemers alvast bijspijkeren op de hoofdlijnen van de meest populaire vakgebieden van dit moment zoals BI, AI, data science, computer science, business analytics enzovoorts. Hiermee kunnen we een deel van de capaciteitsproblemen al direct oplossen. Bovendien ontwikkelen algoritmes zich tegenwoordig zo snel dat het voor de overheid en de universiteiten steeds gemakkelijker zou moeten zijn om op basis van big data analytics steeds nauwkeuriger te voorspellen hoe specifieke opleidingsvragen zich in de toekomst zullen ontwikkelen. Kortom: als we de bal even terugkaatsen, dan is een slimme overheid, net als een slimme meid, op haar toekomst voorbereid…

Een slimme overheid is op haar toekomst voorbereid

Kunstmatige intelligentie is hot

Steeds meer jongeren kiezen opleidingen als kunstmatige intelligentie met de focus op de banen van de toekomst. Bij enkele onderwijsinstellingen is zelfs sprake van een verdubbeling van vorig jaar, zo blijkt uit onderzoek van de NOS. Ook aanverwante studies als data science en business analytics zitten enorm in de lift. Kunstmatige Intelligentie is een studie aan zes universiteiten en daarnaast een richting binnen studies als business analytics, data science, informatica en toegepaste wiskunde. Ook voor deze studies geldt een sterke toename van het aantal aanmeldingen. Bijna alle universiteiten kunnen de groei niet aan en zetten een rem op het aantal toelatingen met een numerus fixus of overwegen dat.

Heb je een passie voor een van de vakgebieden van de toekomst en lijkt een studie aan de universiteit vooralsnog een brug te ver? Schrijf je dan nu in voor een van onze Analytics opleidingen aan de Passionned Academy.

Reageer op dit artikel van Eric van der Steen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Een selectie van onze klanten

Word nu ook klant

Wil je ook klant bij ons worden? Wij helpen je maar wat graag verder met numerus fixus (data science) of andere zaken waar je slimmer van wordt.

Daan van Beek, Managing Director

DAAN VAN BEEK MSc

Managing Director

neem contact met mij op

Fact sheet

Organisaties geholpen
21961
Trainingen & workshops
21962
Deelnemers opgeleid
21963
Beoordeling klanten
8,9
Consultants & docenten
21964
Kantoren
3
Jaar ervaring
14